VERBORGEN POTENTIEEL SITE
ARCHITECTUUROPDRACHT
Wanneer een architectuuropdracht opstart, ligt er vaak al veel vast. Er is een programma van eisen, er zijn budgettaire randvoorwaarden en meestal bestaat er ook al een eerste visie op de site. Zo ook bij een recent schoolproject.
Op de site bevindt zich een historisch gebouw met erfgoedwaarde dat al jarenlang leegstaat. De oorspronkelijke visie was om dit gebouw gedeeltelijk te strippen en om te vormen tot een overdekte fietsenstalling.
Daarnaast zou een nieuwe kleuterklas en een polyvalente ruimte worden toegevoegd aan de bestaande kleuterafdeling. Deze bevindt zich elders op de site in een recenter gerealiseerd gebouw zonder erfgoedwaarde. De polyvalente ruimte zou hierdoor enkel bereikbaar zijn via een lange, daglichtloze gang waarop alle kleuterklassen uitkomen.
Functioneel was dit een logische oplossing. Toch voelde het alsof de site meer potentieel in zich droeg en plaatselijke problematieken opgelost konden worden door een andere visie.
CONCEPTVORMING
Een bestaand concept is niet altijd een duurzaam, toekomst- en mensgericht concept. Vanuit die gedachtengang is het belangrijk kritisch te durven kijken naar het bestaande. Voor de basisschool pasten we deze houding toe, niet vanuit de vraag welke ruimtes er nodig waren, maar vanuit de vraag hoe kinderen de omgeving beleven, welke kwaliteiten reeds aanwezig zijn en hoe de school zich in de toekomst verder kan ontwikkelen.
Het historische gebouw bleek daarbij veel meer te zijn dan een leegstaand, vergeten volume. Hoge plafonds, grote raampartijen, een sterke identiteit en een bijzondere ruimtelijke kwaliteit maakten het tot een unieke plek op de site.
Waar aanvankelijk werd gekeken naar strippen en herbestemmen tot fietsenstalling, zagen wij een kans om het gebouw opnieuw een centrale rol te geven binnen de schoolwerking.
MENSGERICHTE AANPAK
Het voorstel was eenvoudig maar ingrijpend.
De volledige kleuterafdeling moet verhuisd worden naar het erfgoedgebouw, aangevuld met een compacte nieuwbouwuitbreiding. Hierdoor ontstond een samenhangend geheel waarin alle kleuterklassen rechtstreeks verbonden zijn met een centrale polyvalente ruimte.
In plaats van een zaal aan het einde van een gang, wordt de polyvalente ruimte dus het hart van de kleuterwerking, een geheel dat als één pedagogische omgeving functioneert.
Een plek voor ontmoeting, spel, beweging, activiteiten en samenwerking. Dit zorgt voor een aangename schoolbeleving voor de kleuters, verlaagt de werkdruk voor het personeel wanneer het werk gedeeld kan worden en zorgt voor een meer dynamische leeromgeving.
Toen het nieuwe concept voor het eerst werd voorgesteld, was er begrijpelijkerwijs enige terughoudendheid. Dat is normaal. Wanneer mensen al lange tijd nadenken over een bepaalde oplossing, vraagt het tijd om alsnog een alternatief te overwegen.
In plaats van onmiddellijk te overtuigen, kozen we ervoor om ruimte te geven. Tijd om het voorstel te bekijken, intern te bespreken en de mogelijke gevolgen te overdenken.
Enkele dagen later volgde een telefoontje.
Niet alleen werd het nieuwe voorstel positief onthaald, men was ondertussen overtuigd geraakt van de meerwaarde ervan. Wat begon als een alternatief idee groeide uit tot een nieuwe visie op de volledige site, toekomstbestendig en mensgericht.
Verandering is zelden vanzelfsprekend. Daarom vinden wij het belangrijk om ruimte te laten voor reflectie, dialoog en het gezamenlijk onderzoeken van nieuwe mogelijkheden. Goede ontwerpen en toekomstvisies ontstaan niet door ideeën op te leggen, maar door ze samen te laten groeien.
Onderzoek, wetenschap, expertise en strategie vormen daarbij een belangrijke basis, maar ze vertellen nooit het volledige verhaal. Even waardevol zijn de ervaringen, ambities en overtuigingen van de mensen die dagelijks met een plek leven en werken. Vaak vertellen die ons meer over de werkelijke identiteit en toekomst van een project dan een programma van eisen ooit kan doen. Net in de wisselwerking tussen onderzoek, visie en gesprek ontstaan de meest gedragen en duurzame oplossingen.
NAUWE SAMENWERKING
MEER DAN ARCHITECTUUR
TOEKOMST- EN MENSGERICHT
Voor ons toont dit project aan dat architectuur niet begint bij gebouwen, maar bij het stellen van de juiste vragen. Vaak ligt de grootste meerwaarde in het herkennen van verborgen potentieel.
Door bestaande kwaliteiten opnieuw zichtbaar te maken, erfgoed (architecturaal en identiteitsgewijs) een betekenisvolle rol te geven en functies strategisch te organiseren, ontstaat een project dat verder gaat dan het oplossen van een ruimtevraag.
Een balans tussen het potentieel van ruimte, in combinatie met de beleving van verschillende doelgroepen, groeide uit tot een sterk concept. Een toekomstvisie.
Niet alleen voor een gebouw, maar voor de volledige school en dus de hele gemeenschap.
HERDENKEN VAN DE VRAAGSTELLING
RUIMTELIJKE KWALITEITEN ONDERZOEKEN
BELEVING DOELGROEP
RUIMTE VOOR TWIJFEL
Ook de fietsenstalling kreeg een andere plaats binnen het verhaal.
In plaats van het erfgoedgebouw hiervoor in te richten als overdekte buitenruimte, werd gekozen voor een nieuwe overkapping aan de bestaande inkomzone. Met een rustige houten gevelafwerking ontstaat een duidelijke en herkenbare toegang tot de school.
Alle gebruikers blijven op dezelfde locatie toekomen, ongeacht hun vervoersmiddel. Dit verhoogt de leesbaarheid van de site en maakt de dagelijkse werking overzichtelijker voor al het schoolpersoneel, voor de leerlingen, ouders en bezoekers.
Tegelijk krijgt de school een nieuw gezicht naar de omgeving. Een verzorgde, hedendaagse uitstraling die de identiteit van de school versterkt zonder haar geschiedenis te verliezen.
'NIEUW GEZICHT': BIJDRAGE AAN POSITIEVE REPUTATIE
NIEUWE IDENTITEIT
In samenwerking met collega-architect Bart Baeken en Architects in Motion.
